{"id":4787,"date":"2026-08-11T20:59:04","date_gmt":"2026-08-11T18:59:04","guid":{"rendered":"https:\/\/www.sycope.com\/?post_type=dictionary-item&#038;p=4787"},"modified":"2026-08-11T22:47:44","modified_gmt":"2026-08-11T20:47:44","slug":"latency-opoznienie","status":"publish","type":"dictionary-item","link":"https:\/\/www.sycope.com\/pl\/post\/dictionary-item\/latency-opoznienie","title":{"rendered":"Latency (Op\u00f3\u017anienie)"},"content":{"rendered":"<p><strong>Op\u00f3\u017anienie (ang. latency)<\/strong> to czas, jaki dane potrzebuj\u0105 na przebycie drogi od nadawcy do odbiorcy w sieci. Podaje si\u0119 je w milisekundach (ms). Najcz\u0119\u015bciej mierzy si\u0119 je na dwa sposoby: jako <strong>czas w jedn\u0105 stron\u0119<\/strong> (one-way delay) albo jako <strong>czas obiegu w obie strony<\/strong> \u2014 z ang. round-trip time, czyli <a href=\"https:\/\/www.sycope.com\/pl\/post\/dictionary-item\/rtt\">RTT<\/a>. Niskie op\u00f3\u017anienie znaczy, \u017ce system odpowiada niemal od razu. Wysokie czu\u0107: strona si\u0119 \u0142aduje z oci\u0105ganiem, w grze pojawia si\u0119 lag, a rozmowa internetowa si\u0119 rwie. Op\u00f3\u017anienie to co innego ni\u017c przepustowo\u015b\u0107. Nawet bardzo \u201eszerokie&#8221; \u0142\u0105cze mo\u017ce mie\u0107 wysokie op\u00f3\u017anienie, je\u015bli dane maj\u0105 daleko do przebycia albo czekaj\u0105 w kolejkach.<\/p>\n<h2>Z czego sk\u0142ada si\u0119 op\u00f3\u017anienie sieciowe?<\/h2>\n<p>Na ka\u017cdym urz\u0105dzeniu po drodze (na ka\u017cdym przeskoku, czyli hopie) dok\u0142ada si\u0119 kilka rodzaj\u00f3w zw\u0142oki. Ca\u0142kowite op\u00f3\u017anienie to ich suma. Sk\u0142adniki s\u0105 cztery:<\/p>\n<ul>\n<li><strong>Op\u00f3\u017anienie propagacji<\/strong> (propagation delay) \u2014 czas potrzebny na pokonanie fizycznej odleg\u0142o\u015bci. Ogranicza je pr\u0119dko\u015b\u0107 \u015bwiat\u0142a w danym medium. W \u015bwiat\u0142owodzie sygna\u0142 biegnie z pr\u0119dko\u015bci\u0105 ok. 200 000 km\/s (to mniej wi\u0119cej 2\/3 pr\u0119dko\u015bci \u015bwiat\u0142a w pr\u00f3\u017cni). <strong>W praktyce oznacza to oko\u0142o 0,5 ms op\u00f3\u017anienia w jedn\u0105 stron\u0119 na ka\u017cde 100 km trasy, czyli oko\u0142o 1 ms RTT.<\/strong> Na dalekich po\u0142\u0105czeniach to zwykle najwa\u017cniejszy sk\u0142adnik. Jako jedynego nie da si\u0119 go usun\u0105\u0107 \u2014 mo\u017cna go tylko skr\u00f3ci\u0107, stawiaj\u0105c serwer bli\u017cej u\u017cytkownika.<\/li>\n<li><strong>Op\u00f3\u017anienie serializacji<\/strong> (serialization delay) \u2014 czas potrzebny, by \u201ewstrzykn\u0105\u0107&#8221; wszystkie bity ramki na \u0142\u0105cze. Zale\u017cy od przepustowo\u015bci \u0142\u0105cza. Ramka o rozmiarze 1500 bajt\u00f3w na \u0142\u0105czu 1 Gb\/s schodzi w oko\u0142o 12 \u00b5s. Im wolniejsze \u0142\u0105cze, tym ten sk\u0142adnik wi\u0119kszy.<\/li>\n<li><strong>Op\u00f3\u017anienie kolejkowania<\/strong> (queuing delay) \u2014 czas, przez jaki pakiet czeka w buforze urz\u0105dzenia, gdy \u0142\u0105cze jest akurat zaj\u0119te. To najbardziej zmienny sk\u0142adnik. Przy przeci\u0105\u017ceniu i zbyt du\u017cych buforach (zjawisko zwane bufferbloat) potrafi gwa\u0142townie rosn\u0105\u0107. To g\u0142\u00f3wne \u017ar\u00f3d\u0142o jittera, czyli waha\u0144 op\u00f3\u017anienia.<\/li>\n<li><strong>Op\u00f3\u017anienie przetwarzania<\/strong> (processing delay) \u2014 czas, w kt\u00f3rym router lub switch analizuje nag\u0142\u00f3wek, sprawdza tras\u0119 i przepuszcza pakiet dalej. We wsp\u00f3\u0142czesnym sprz\u0119cie liczy si\u0119 je w mikrosekundach i zwykle jest pomijalne. Ro\u015bnie jednak przy g\u0142\u0119bokiej analizie pakiet\u00f3w (DPI), szyfrowaniu czy translacji adres\u00f3w (NAT).<\/li>\n<\/ul>\n<h2>Czym jest RTT i czym r\u00f3\u017cni si\u0119 od op\u00f3\u017anienia w jedn\u0105 stron\u0119?<\/h2>\n<p><strong>RTT (round-trip time, czas obiegu w obie strony)<\/strong> to czas, w jakim pakiet dociera do celu i wraca potwierdzenie. Z grubsza <code>RTT \u2248 2 \u00d7 op\u00f3\u017anienie w jedn\u0105 stron\u0119<\/code>, ale rzadko jest to dok\u0142adnie podwojenie. Trasa \u201etam&#8221; i \u201ez powrotem&#8221; bywa r\u00f3\u017cna, a kolejki w ka\u017cd\u0105 stron\u0119 inne. RTT \u0142atwiej zmierzy\u0107 \u2014 nie trzeba mie\u0107 zsynchronizowanych zegar\u00f3w po obu ko\u0144cach. To w\u0142a\u015bnie RTT decyduje o wydajno\u015bci protoko\u0142\u00f3w opartych na potwierdzeniach. Dzia\u0142a tu <strong>iloczyn pasma i op\u00f3\u017anienia<\/strong> (<a href=\"https:\/\/www.sycope.com\/pl\/post\/dictionary-item\/bandwidth\">bandwidth<\/a>-delay product, BDP): im wy\u017csze RTT, tym mniejsz\u0105 realn\u0105 przepustowo\u015b\u0107 osi\u0105gnie pojedynczy strumie\u0144 TCP i tym wolniej nawi\u0105zuj\u0105 si\u0119 po\u0142\u0105czenia (handshake TCP, <a href=\"https:\/\/www.sycope.com\/pl\/post\/dictionary-item\/tls-ssl\">TLS<\/a>).<\/p>\n<h2>Jak mierzy si\u0119 op\u00f3\u017anienie?<\/h2>\n<ul>\n<li><strong>Ping (<a href=\"https:\/\/www.sycope.com\/pl\/post\/dictionary-item\/icmp\">ICMP<\/a> echo)<\/strong> \u2014 najprostszy pomiar RTT do hosta. Pokazuje warto\u015b\u0107 minimaln\u0105, \u015bredni\u0105 i maksymaln\u0105 oraz utrat\u0119 pakiet\u00f3w.<\/li>\n<li><strong>Traceroute \/ MTR<\/strong> \u2014 op\u00f3\u017anienie i straty na kolejnych przeskokach. Pomaga znale\u017a\u0107 w\u0105skie gard\u0142o na trasie.<\/li>\n<li><strong>TTFB (Time To First Byte, czas do pierwszego bajtu)<\/strong> \u2014 czas do pierwszego bajtu odpowiedzi aplikacji. \u0141\u0105czy op\u00f3\u017anienie sieci z czasem pracy serwera.<\/li>\n<li><strong>Aktywne sondy<\/strong> \u2014 protoko\u0142y TWAMP\/OWAMP do precyzyjnego pomiaru op\u00f3\u017anienia (tak\u017ce jednokierunkowego) i jittera mi\u0119dzy wybranymi punktami sieci.<\/li>\n<li><strong>Pomiar pasywny<\/strong> \u2014 analiza prawdziwego ruchu (na podstawie przep\u0142yw\u00f3w i telemetrii), bez dok\u0142adania w\u0142asnych pakiet\u00f3w. Czas mi\u0119dzy <code>SYN<\/code> a <code>SYN-ACK<\/code> przybli\u017ca op\u00f3\u017anienie sieci, a czas mi\u0119dzy \u017c\u0105daniem a odpowiedzi\u0105 aplikacji \u2014 op\u00f3\u017anienie po stronie aplikacji.<\/li>\n<\/ul>\n<h2>Czym r\u00f3\u017cni si\u0119 op\u00f3\u017anienie od przepustowo\u015bci, throughputu i jittera?<\/h2>\n<ul>\n<li><strong>Przepustowo\u015b\u0107, czyli pasmo (bandwidth)<\/strong> \u2014 ile danych \u0142\u0105cze przepu\u015bci w jednostce czasu (np. Gb\/s). To \u201eszeroko\u015b\u0107 rury&#8221;. Op\u00f3\u017anienie to czas przep\u0142yni\u0119cia przez ni\u0105. Szersza rura nie skraca op\u00f3\u017anienia.<\/li>\n<li><strong><a href=\"https:\/\/www.sycope.com\/pl\/post\/dictionary-item\/throughput\">Throughput<\/a><\/strong> \u2014 przepustowo\u015b\u0107 faktycznie osi\u0105gni\u0119ta. Jest ni\u017csza od nominalnej z powodu op\u00f3\u017anienia, strat i kolejkowania (opisuje to BDP).<\/li>\n<li><strong><a href=\"https:\/\/www.sycope.com\/pl\/post\/dictionary-item\/jitter\">Jitter<\/a><\/strong> \u2014 wahania op\u00f3\u017anienia mi\u0119dzy kolejnymi pakietami. Dla aplikacji czasu rzeczywistego (rozmowy g\u0142osowe przez internet, czyli VoIP, oraz wideokonferencje) jitter bywa gro\u017aniejszy ni\u017c wysokie, ale stabilne op\u00f3\u017anienie.<\/li>\n<li><strong><a href=\"https:\/\/www.sycope.com\/pl\/post\/dictionary-item\/packet-loss\">Utrata pakiet\u00f3w<\/a> (packet loss)<\/strong> \u2014 odsetek pakiet\u00f3w, kt\u00f3re nie dotar\u0142y. Wymusza ponowne wysy\u0142anie, a przy wysokim RTT dodatkowo wyd\u0142u\u017ca faktyczne op\u00f3\u017anienie.<\/li>\n<\/ul>\n<h2>Jakie op\u00f3\u017anienie jest akceptowalne?<\/h2>\n<p>Progi zale\u017c\u0105 od zastosowania, ale orientacyjnie: poni\u017cej 30 ms RTT wp\u0142yw jest pomijalny; 30\u201360 ms wida\u0107 ju\u017c w grach sieciowych; do oko\u0142o 100 ms zwykle wystarcza do rozm\u00f3w VoIP i przegl\u0105dania; 100\u2013150 ms daje wyra\u017an\u0105 \u201eoci\u0119\u017ca\u0142o\u015b\u0107&#8221;; powy\u017cej 150 ms robi si\u0119 problematyczne dla wszystkiego, co dzieje si\u0119 na \u017cywo. Dla jittera dobrym punktem odniesienia jest poni\u017cej 20\u201330 ms. To warto\u015bci pogl\u0105dowe. Liczy si\u0119 tu nie tylko sama \u015brednia, ale przede wszystkim stabilno\u015b\u0107 i najgorsze przypadki \u2014 czyli percentyle p95\/p99 (warto\u015bci, kt\u00f3rych nie przekracza odpowiednio 95% i 99% pomiar\u00f3w).<\/p>\n<h2>Co zwi\u0119ksza op\u00f3\u017anienie?<\/h2>\n<ol>\n<li><strong>Odleg\u0142o\u015b\u0107 geograficzna<\/strong> i liczba przeskok\u00f3w na trasie.<\/li>\n<li><strong>Rodzaj \u0142\u0105cza<\/strong> \u2014 po\u0142\u0105czenia radiowe i satelitarne maj\u0105 wy\u017csze op\u00f3\u017anienie ni\u017c \u015bwiat\u0142ow\u00f3d.<\/li>\n<li><strong>Przeci\u0105\u017cenie i bufferbloat<\/strong> \u2014 zbyt d\u0142ugie kolejki w obci\u0105\u017conych urz\u0105dzeniach.<\/li>\n<li><strong>Obci\u0105\u017cenie serwera i aplikacji<\/strong> \u2014 wolne odpowiedzi backendu podnosz\u0105 TTFB.<\/li>\n<li><strong>Przetwarzanie po drodze<\/strong> \u2014 szyfrowanie, g\u0142\u0119boka analiza pakiet\u00f3w (DPI), translacja adres\u00f3w (NAT), \u017ale ustawiony QoS.<\/li>\n<\/ol>\n<h2>Dlaczego op\u00f3\u017anienie ma znaczenie dla bezpiecze\u0144stwa i monitoringu sieci?<\/h2>\n<p>Op\u00f3\u017anienie to nie tylko miara wydajno\u015bci. To tak\u017ce <strong>sygna\u0142 telemetryczny<\/strong>, kt\u00f3ry wykorzystuje si\u0119 w monitoringu wydajno\u015bci sieci (<a href=\"https:\/\/www.sycope.com\/pl\/post\/dictionary-item\/npm\">NPM<\/a>) oraz w wykrywaniu zagro\u017ce\u0144 (<a href=\"https:\/\/www.sycope.com\/pl\/post\/dictionary-item\/ndr-network-detection-and-response\">NDR<\/a>, praca zespo\u0142\u00f3w <a href=\"https:\/\/www.sycope.com\/pl\/post\/dictionary-item\/soc-security-operations-center\">SOC<\/a>):<\/p>\n<ul>\n<li><strong>Wykrywanie atak\u00f3w wolumetrycznych<\/strong> \u2014 wzrost op\u00f3\u017anienia i jittera (rosn\u0105ce kolejki) bywa wczesnym objawem ataku <a href=\"https:\/\/www.sycope.com\/pl\/post\/dictionary-item\/ddos-distributed-denial-of-service\">DDoS<\/a> lub przeci\u0105\u017cenia \u0142\u0105cza, zanim us\u0142uga w og\u00f3le przestanie dzia\u0142a\u0107.<\/li>\n<li><strong>Odr\u00f3\u017cnienie problemu sieci od problemu aplikacji<\/strong> \u2014 rozbicie op\u00f3\u017anienia na cz\u0119\u015b\u0107 sieciow\u0105 (np. z handshake&#8217;u TCP) i aplikacyjn\u0105 pozwala stwierdzi\u0107, czy winne jest \u0142\u0105cze, czy przeci\u0105\u017cony lub zaatakowany serwer. Skraca to czas reakcji (<a href=\"https:\/\/www.sycope.com\/pl\/post\/dictionary-item\/mttr-mean-time-to-repair\">MTTR<\/a>).<\/li>\n<li><strong><a href=\"https:\/\/www.sycope.com\/pl\/post\/dictionary-item\/baseline-baselining\">Baseline<\/a> i wykrywanie anomalii<\/strong> \u2014 gdy znamy normalny profil op\u00f3\u017anie\u0144 dla tras i us\u0142ug (baseline), \u0142atwiej zauwa\u017cy\u0107 odst\u0119pstwa: przekierowanie ruchu (np. podejrzane zmiany trasy w protokole <a href=\"https:\/\/www.sycope.com\/pl\/post\/dictionary-item\/bgp-border-gateway-protocol\">BGP<\/a>), now\u0105, nieoczekiwan\u0105 \u015bcie\u017ck\u0119 albo degradacj\u0119, kt\u00f3ra mo\u017ce \u015bwiadczy\u0107 o wycieku danych lub o nieuprawnionym po\u015bredniku (atak typu <a href=\"https:\/\/www.sycope.com\/pl\/post\/dictionary-item\/man-in-the-middle-mitm\">man-in-the-middle<\/a>, podstawione proxy).<\/li>\n<li><strong>Ukryte kana\u0142y i tunelowanie<\/strong> \u2014 analiza rozk\u0142adu op\u00f3\u017anie\u0144 i odst\u0119p\u00f3w mi\u0119dzy pakietami pomaga wykrywa\u0107 kana\u0142y czasowe (timing channels) oraz tunele (np. w ruchu <a href=\"https:\/\/www.sycope.com\/pl\/post\/dictionary-item\/dns\">DNS<\/a> czy ICMP) s\u0142u\u017c\u0105ce do wykradania danych.<\/li>\n<li><strong>SLA i higiena sieci<\/strong> \u2014 ci\u0105g\u0142y pomiar op\u00f3\u017anienia, jittera i strat wobec percentyli (p95\/p99) to podstawa egzekwowania um\u00f3w o poziomie us\u0142ug (SLA) i wy\u0142apywania powolnej degradacji, kt\u00f3ra potrafi maskowa\u0107 incydenty.<\/li>\n<\/ul>\n<h2>Jak ogranicza\u0107 op\u00f3\u017anienie?<\/h2>\n<ol>\n<li>Przybli\u017ca\u0107 tre\u015b\u0107 i us\u0142ugi do u\u017cytkownika (sieci CDN, edge, dob\u00f3r lokalizacji serwer\u00f3w).<\/li>\n<li>Skraca\u0107 i porz\u0105dkowa\u0107 trasy (peering, usuwanie zb\u0119dnych przeskok\u00f3w).<\/li>\n<li>Stosowa\u0107 QoS i aktywne zarz\u0105dzanie kolejk\u0105 (AQM, np. CoDel\/FQ-CoDel) przeciw bufferbloatowi.<\/li>\n<li>Optymalizowa\u0107 backend i korzysta\u0107 z pami\u0119ci podr\u0119cznej (cache), by obni\u017cy\u0107 TTFB.<\/li>\n<li>Mierzy\u0107 op\u00f3\u017anienie aktywnie i pasywnie, ustala\u0107 baseline i alarmowa\u0107 na percentylach.<\/li>\n<\/ol>\n<h2>Dowiedz si\u0119 wi\u0119cej<\/h2>\n<ul>\n<li><a href=\"https:\/\/www.sycope.com\/pl\/post\/arp-spoofing-jak-wykryc-atak-man-in-the-middle-i-zatruwanie-arp-w-sieci-lan\">ARP Spoofing \u2013 jak wykry\u0107 atak Man-in-the-Middle i zatruwanie ARP w sieci LAN<\/a> \u2014 ARP spoofing mo\u017ce zwi\u0119ksza\u0107 op\u00f3\u017anienia przez przekierowanie i po\u015bredniczenie w ruchu sieciowym.<\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/www.sycope.com\/pl\/post\/dictionary-item\/noc-network-operations-center\">NOC (Network Operations Center)<\/a> \u2014 NOC monitoruje op\u00f3\u017anienia, aby szybko wykrywa\u0107 degradacj\u0119 us\u0142ug i awarie sieci.<\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/www.sycope.com\/pl\/post\/bledy-dns-i-bezpieczenstwo-dns-dnssec-ochrona-przed-atakami-dns-i-dns-managemen-errors\">B\u0142\u0119dy DNS i bezpiecze\u0144stwo DNS \u2013 DNSSEC, ochrona przed atakami DNS i DNS management errors<\/a> \u2014 B\u0142\u0119dy DNS wyd\u0142u\u017caj\u0105 czas odpowiedzi us\u0142ug, bo op\u00f3\u017aniaj\u0105 rozwi\u0105zywanie nazw.<\/li>\n<\/ul>\n","protected":false},"featured_media":0,"template":"","class_list":["post-4787","dictionary-item","type-dictionary-item","status-publish","hentry"],"acf":{"tytul":"Latency (Op\u00f3\u017anienie)","ikona":"","krotki_opis":"Op\u00f3\u017anienie (latency) to czas przebycia danych od nadawcy do odbiorcy w sieci, mierzony w ms jako RTT lub czas w jedn\u0105 stron\u0119; sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 na nie propagacja, serializacja, kolejkowanie i przetwarzanie."},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.sycope.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/dictionary-item\/4787","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.sycope.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/dictionary-item"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.sycope.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/dictionary-item"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.sycope.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4787"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}